Bomen over bomen - Oostroute

Trots staan we daar te pronken voor het huidige café; voorheen ooit bierbrouwerij, raadhuis, woonhuis/winkel van koster Oomen. We zagen de kerkgangers voorbijkomen om na de hoogmis het café in te ‘duiken’ om de wekelijkse weetjes met elkaar te delen. En na de borrel de iets luidruchtigere praatjes aan te horen, vergelijkbaar met nu op het terras van ’t Raedthuys. We worden gerespecteerd vanwege de schaduw op het vaak zonnige terras en we vormen ook een prachtig plaatje met het schitterende pand achter ons; zeg nou eerlijk! En dat we eigenlijk een beetje in de weg staan en ruimte innemen op het toch al smalle terras, dáár hoor je niemand over. We staan hier al heel lang en hebben veel meegemaakt, zoals de diverse malen dat auto’s uit de bocht vlogen en op het café knalden. Gelukkig bleven wij gespaard. We hopen nog lang de prachtige (en soms wat minder prachtige) teksten aan te mogen horen!

In de voortuin van de pastorie valt uiteraard de prachtige beuk op, prachtig centraal voor de pastorie en het H. Hartbeeld. Maar links daarvan, vrijwel tegen de schutting van de buren staat een meer dan 100 jaar oude paardenkastanje. Deze paardenkastanje staat op de monumentenlijst en toen de boom enkele jaren geleden gesnoeid moest worden omdat hij te veel overlast voor de buren bezorgde, moest daarvoor toestemming gevraagd worden.

Ooit was het Alphens voetbalveld achter Den Brouwer. Langs het hele veld een rij prachtige eiken, staand op een soort talud, zo’n halve meter boven het voetbalveld. Dat weten de 60+ers onder ons zich nog wel te herinneren….. Oorspronkelijk aangeplant als afscheiding van d’n bogerd van Bastiaansen (‘Basje’) die daar lag vóórdat het voetbalveld er kwam. Bijna al die bomen hebben plaats moeten maken voor een woonwijk die vanaf beginjaren ’70 werd gebouwd. Het voetbalveld (Viola) verhuisde naar de andere kant van het dorp. Slechts 5 eiken hebben de kaalslag overleefd…. Als die eiken eens konden vertellen…. Dan zouden er verhalen te horen zijn over fruit dat in d’n bogerd werd geplukt en in het groentewinkeltje van Basje werd verkocht, zomeravondcompetities, over spelers die zich heel primitief moesten omkleden in de kelder onder het podium van Den Brouwer, plastic teiltjes meenemend om zich te wassen met water uit het buitenkraantje. Ze zouden vertellen over 3 jonge mannen die om wat geld bij te verdienen met de hand een zware wals achter zich aantrokken om het tweede veld vlak te krijgen. En misschien zouden ze ook vertellen over de tennisbanen die er lagen… Tussen de bomen door overzag je het akker- en weidelandschap dat zich erachter uitstrekte. Dat was toen! Nu staan ze nog fier overeind in het Walkvat, als herinnering aan lang vervlogen tijden.

De Villa vooraan in de Schellestraat, nabij de rotonde aan de Goedentijd, is als woning met huisartsenpraktijk in 1958 gebouwd in opdracht van dokter Lamberti. We spreken Geert Adams, die jarenlang het groenbeheer voor de familie onder zijn hoede had. Vooral het bos van de familie, maar indien nodig ook de tuin rondom de Villa. De karakteristieke beuk is een jaar nadat de Villa in gebruik genomen werd, aangeplant. We praten dan over 1959. In die tijd was zo’n beuk statusverhogend voor het bijbehorende pand. Naar alle waarschijnlijkheid is deze boom een zaailing van de imposante beuk in het ‘dr. Blomstroatje’ in Baarle. Hier woonde de familie Blom en mevr. Lamberti was een dochter van deze vermaarde arts, vandaar. Een leuke anekdote herinnert Geert zich nog als de dag van gisteren: de beuk was inmiddels zo groot geworden, met prachtige laaghangende takken, waardoor het maaien bemoeilijkt werd. Dus kreeg Geert de opdracht die onderste takken eraf te halen, hetgeen geschiedde. Maar inmiddels is de boom weer in al zijn glorie hersteld en zal zo nog tot in lengte van jaren de Villa zijn status helpen verlenen!

Ook de gemeente onderkende de pracht van deze bijzondere beuk. Toen de rondweg gereed was en er een rotonde aangelegd moest worden, was er ook een afslag voor de Schellestraat ingetekend. Logisch zou zijn geweest om in een rechte lijn de Schellestraat in te rijden, maar daar stond nu net ‘onze’ beuk! De gemeente besloot om in een ruime boog om de beuk de Schellestraat in te rijden, vandaar deze bochtige ‘entree’ van de straat!

Op het grasveld rond het Oudheidkundig Streekmuseum (op de spie Baarleseweg/Stationstraat) staan een tiental grote eiken. Op zich niet zo spectaculair. De overlast vanwege de kraaiennesten is groot. Wat wél bijzonder is, is dat er in 2013 een linde is geplant door toenmalig burgemeester Harrie Nuyten. Dit t.g.v. de inhuldiging van Zijne Majesteit, koning Willem-Alexander op 30 april 2013. Deze koningsboom flankeert a.h.w. het beeld van pastoor W.Binck, stichter van het Brabants heem.

Vanaf de Goedentijd rijd je de Reitheijning in. Net na de voormalige boswachterswoning zie je nog een deel van een oprijlaan. De oprijlaan leidde vroeger naar een jachthuis. Dit jachthuis was in de volksmond bekend als de ‘plisiepet’ (politiepet). Dit vanwege de vorm van het huisje. Als kwajongens klommen we in onze jeugd langs de elektriciteitskabel op het dak…. Jammer dat dit jachthuis van de familie Klein Sworming (toenmalig directeur van het Ignatius ziekenhuis in Breda) de tand des tijds niet heeft doorstaan. De laagte van de nabijgelegen vijver is er nog steeds en doet tegenwoordig dienst als spectaculaire hindernis voor mountainbikers. In 1966 kocht de gemeente het hele gebied (’t Zand) aan. Met de aanleg van de plas t.b.v. de aanleg van de A58 eind jaren ’60, zijn vrijwel alle bomen van de voormalige oprijlaan verdwenen. Maar vooral door een hevige brand die er woedde en om een brandgang te maken maakte een sjofel korte metten met deze historische oprijlaan. We spreken Rinus Timmermans, een wandelende encyclopedie: moeiteloos somt hij namen en data op; de verpersoonlijking van ons heem (waarvoor dank!). Alleen nog op de plaats waar vroeger het jachthuis stond staan nog een twintigtal van die prachtige robinia’s . Het lijkt alsof ze toevallig midden in het bos staan, maar een beetje aandachtige kijker ziet dat ze eens toebehoorden aan de oprijlaan! Bijzonder was ook dat de laan bestond uit robinia’s: de Robinia pseudoacacia. Wat weinig mensen weten is dat deze boom Nederlands hardhout is, die de vergelijking met tropisch hardhout moeiteloos kan doorstaan!

We schuiven aan bij Marloes Hellings op Oosterwijksestraat 3 in een prachtige boerderij die ze samen met een bevriend echtpaar ruim 6 jaar geleden kochten van de familie Smit. In hun zoektocht naar een langgevelboerderij hadden ze al eerder hun oog laten vallen op dit prachtige exemplaar. Waarom juist deze vragen we ons af. Het antwoord is duidelijk: het aangezicht! 4 prachtige lindes voor een boerderij met een prachtige witte gevel! En zeg nou zelf…. De oudste linde van de 4 dateert uit 1780; 3 zijn later vervangen, al zie je dat op het eerste gezicht er nu nauwelijks van af. De lindes zijn oorspronkelijk geplant met een tweeledig doel: een linde onttrekt vocht aan de bodem en zodoende had de boerderij met stal een droge bodem; in die tijd hartstikke nuttig voor het vee in de stal! Bovendien geven de bomen met hun grote bladeren veel schaduw in de warme zomers! De lindes bieden ook veel diertjes ‘onderdak’, waar vooral in de schemering volop van genoten wordt! De gemeente is eigenaar van de 4 bomen; de bewoners worden geacht voor het onderhoud zorg te dragen. En dat is uiteraard geen bezwaar voor de bomenliefhebbende bewoners!

Op de Hoevens, achter de Vlaamse schuur van de Nieuwlandse Hoeve, bevindt zich een rij bomen, twaalf stuks om precies te zijn. Oorspronkelijk stonden daar eveneens 12 eiken, geplant door Jan Manders, net aan de andere kant van de gracht die daar lag rondom het landgoed. De huidige rij is daar geplant door de huidige eigenaar van de Hoevens, Floris van de Lande. Omdat het 12 bomen op een rij zijn, kregen ze al gauw de naam ’12 apostelen’, waarschijnlijk refererend aan de historie van de landgoederen in deze omgeving behorend bij de Abdij van Tongerlo.

Op het eind van het pad dat leidt naar de natuurcamping de Hoevens staat wel een heel bijzondere boom: de penisboom! Nog nooit van gehoord zult u denken…. We zullen het u uitleggen. Zo rond 1920 was hier al een weiland en naar goed gebruik werden om zo’n weiland de zogenaamde weipalen gezet met draad ertussen gespannen om het vee binnen de omheining te houden. Zo werd er ook op één van de hoeken een paal gezet, vlak voor een beuk die in 1900 geplant is…. En naar goed gebruik groeit zo’n boom… en hij groeit en groeit…. Niet alleen in de hoogte, maar op een gegeven moment was ook de omvang van de beuk zó toegenomen dat hij de hoekpaal helemaal omsloot. En dat heeft men maar zo gelaten, een beetje een ‘lullig’ gezicht. De bijnaam ‘penisboom’ was dus snel eraan gegeven.

Het was oktober 1944. De geallieerden rukten op en de Duitse bezetters verdedigden hun stellingen. Eén bom sloeg in op een boerderij op Boslust waarbij niet alleen de boerderij, maar ook vier prachtige lindes ‘sneuvelden’. Twee exemplaren hebben het overleefd en staan nu nog te pronken, inmiddels zo’n 175 jaar oud!!! Hovenier Jan Willemse heeft zijn bedrijf hier inmiddels gevestigd en uiteraard is hij extra begaan met deze twee overgebleven bomen!

We zijn te gast bij Geraar (95) en Fieke Hendrickx (92), jarenlang de bewoners van de Prinsehoef, tot ze de boerderij overdeden aan zoon Gust. Ondanks zijn gevorderde leeftijd vertelt Geraar tot in detail over de bomen in de laan, die hij eigenhandig in maart 1943 heeft geplant. De enorme beuken die er toen stonden moesten gerooid worden. Een bedrijf uit Udenhout kwam dat doen voor de houtopbrengst. De arbeiders werkten de hele dag en sliepen in het hooi. De bomen waren voor een goede prijs verkocht. Het transport ging op vrachtauto’s. Het bijzondere aan die vrachtauto’s was dat ze houtsnippers als brandstof hadden, in die dagen blijkbaar heel gewoon! Met de opbrengst kon Geraar in Zundert 176 (!!!) jonge boompjes (esdoorns) kopen (ook toen al moesten er van de provincie bomen terug geplant worden!). Zakelijk niet echt een goede deal, want in de oorlog werd alles snel duurder en zodoende hield Geraar aan de verkoop van de beuken amper iets over. Zoals gezegd: eigenhandig geplant want de gehuisveste onderduikers durfden het niet aan om aan de openbare weg te werken evenmin als de Belgische knecht. De bomen voor de stal (er zijn er nog maar 2 over van de 5 die er oorspronkelijk stonden) zijn van 1860, toen de oude boerderij werd herbouwd.

Vooraan in de Stationstraat staat een prachtig herenhuis: Bloemenhof. Het dateert uit 1886 en het perceel (4060m2) werd 2 jaar eerder aangekocht voor, schrik niet: fl. 800,-!!! Daar moet je nu eens mee aankomen… We zijn gastvrij uitgenodigd bij Jacques en Bernadette van Puijenbroek, de huidige bewoners. Zij vertellen enthousiast en vol trots over de geschiedenis van Bloemenhof. In de voortuin werden in 1887 3 taxussen geplant. We kennen de taxus vooral als heg, als afscheiding van de tuin. De twee voorste giganten van bomen zijn zó beeldbepalend dat ze, samen met het huis, de poort en de heg (een meidoorn), als Rijksmonument zijn aangemerkt. Bijzonder! Een leuke anekdote van de taxus (niet deze taxussen) is dat het hout van de taxus zó buigzaam is dat je er fantastische (pijl en) bogen van kunt maken. Het verhaal vertelt dat in één van de oorlogen tussen de Fransen en Engelsen de overwinning werd afgedwongen door de partij met de taxusbogen…. Het is maar dat u het weet!