Ga mee op roverspad met de Zwartmakers

Hoefgetrappel, het geluid van karrenwielen op de straatstenen, de geur van stro, graan en wijn en harde stemmen van kooplui die hun waar aanprijzen. De Ginnekenmarkt had sinds de middeleeuwen een belangrijke rol als knooppunt op de oude handelsroute tussen Breda en Maastricht. Kooplieden, boeren en ambachtsmensen vervoerden hun goederen via dit traject. De Ginnekenmarkt was rustplaats én marktplaats in één: hier overnachtten reizigers en handelaren, ze wisselden er hun paarden en ze dreven er handel. Het moet een levendige bedoening zijn geweest. Kijk maar eens om je heen, naar de historische gebouwen aan het plein. Zie je de oude herbergen en pakhuizen? Ze stammen regelrecht uit die tijd. Tegenwoordig is de Ginnekenmarkt vooral een gezellige plek voor een hapje en een drankje. Maar als je even je ogen sluit en het hoefgetrappel er zelf bij denkt, doen de geluiden en geuren nog wel wat denken aan de sfeer op het plein in de Gouden Eeuw.

Foto: Björn Snelders

Hoefgetrappel, het geluid van karrenwielen op de straatstenen, de geur van stro, graan en wijn en harde stemmen van kooplui die hun waar aanprijzen. De Ginnekenmarkt had sinds de middeleeuwen een belangrijke rol als knooppunt op de oude handelsroute tussen Breda en Maastricht. Kooplieden, boeren en ambachtsmensen vervoerden hun goederen via dit traject. De Ginnekenmarkt was rustplaats én marktplaats in één: hier overnachtten reizigers en handelaren, ze wisselden er hun paarden en ze dreven er handel. Het moet een levendige bedoening zijn geweest. Kijk maar eens om je heen, naar de historische gebouwen aan het plein. Zie je de oude herbergen en pakhuizen? Ze stammen regelrecht uit die tijd. Tegenwoordig is de Ginnekenmarkt vooral een gezellige plek voor een hapje en een drankje. Maar als je even je ogen sluit en het hoefgetrappel er zelf bij denkt, doen de geluiden en geuren nog wel wat denken aan de sfeer op het plein in de Gouden Eeuw.

Foto: Björn Snelders

Ver voor de auto en het vliegtuig hun intrede deden, waren waterwegen al belangrijke vervoersroutes. Dat gold ook hier, voor de Mark. Dit riviertje speelde een onmisbare rol op de oude handelsroute van Breda naar Maastricht. De grote schepen van de VOC konden niet verder dan Dordrecht. Met bootjes kwam de handelswaar, waaronder veel specerijen uit Azië, vanuit Holland naar Breda. In Breda werden de producten overgeladen op paardenkarren, en via de handelsroute naar Maastricht gebracht. De handelswaar legde dus een lange en soms erg gevaarlijke tocht af. Niet gek dat producten in die tijd zo kostbaar waren.

Foto: Björn Snelders

‘Doe open, hier zijn wij!’ – het is nog steeds een bekende uitspraak in de Baronie van Breda. De uitspraak komt van Adriaan van Campen. Hij was misschien wel de meest gevreesde crimineel van zijn tijd. Het begon bij deze boer met simpele strooptochten. 
Maar al snel werd hij meester in smokkelen, diefstal en chantage. Met zogenaamde brandbrieven perste hij rijke boeren af, in het gebied rond Bavel, Dorst, Ulvenhout en Gilze. Als je niet wilde betalen, dan ging je boerderij in de fik. Zijn dreigementen zette hij kracht bij door (in zijn uppie) ‘s nacht op de deuren te bonzen, al roepend: ‘Hier zijn wij!’. Zoals wel vaker met schurken in verhalen, is het ook met Adriaan niet goed afgelopen. Na zijn arrestatie is hij op 14 april 1787 terechtgesteld en geëxecuteerd. Dat gebeurde op de Grote Markt in Breda, terwijl een groot publiek toekeek. 
De nalatenschap van Adriaan van Campen is een mix van misdaad en mysterie. En natuurlijk die ene uitspraak: ‘Hier zijn wij!’.

De Eiken Mik is een bijzondere en historische boom op het fietspad tussen Breda en Alphen. Deze oude eik staat bekend om zijn indrukwekkende formaat én de rol die hij speelde in de regio. De Eiken Mik komt geregeld terug in verhalen en lokale legendes. Als je bij déze boom staat, kun je de geschiedenis van dit gebied haast voelen. Er zijn verschillende verhalen over De Eiken Mik. Dat het een plek was voor oude rituelen en een ontmoetingspunt voor dorpelingen in vroeger tijden, bijvoorbeeld. Misschien was De Eiken Mik ook een herkenningsbaken op de oude handelsroute tussen Breda naar Maastricht. Ook tegenwoordig is De Eiken Mik nog een plek voor ontmoeting. Alleen dan nu met een picknicktafel en een spannend dobbelspel over het handelsverleden van deze omgeving. Speel je mee?

Foto: Björn Snelders

Zie je de waaier van zilveren linten door het landschap? Dat zijn de Chaamse beken. Ze stromen zo naar het riviertje de Mark. Het water uit de beken komt uit de grond en uit de lucht. In dit gebied is de afgelopen eeuwen veel veranderd. Toch hebben de meeste beken nog altijd hun originele loop. Het is de moeite om de oevers eens wat nader te inspecteren. Hier bloeit volop flora en fauna. Libellen dansen langs en als je geluk en geduld hebt, zie je zelfs een ijsvogel die bliksemsnel over het water scheert.

Foto: Björn Snelders

Het geloof speelde vroeger voor veel mensen een grotere rol dan tegenwoordig. Noord-Brabant stond te boek als katholiek, maar dat klopt niet helemaal. Ook het protestantisme was in deze provincie aanwezig. Twee geloven die beide vallen onder het christendom, maar waarvan de volgelingen elkaars bloed soms wel konden drinken. Ook in de Baronie van Breda had je katholieken én protestanten. Dat laat dit Geuzenpad mooi zien. De dominee liep via dit zandpad van Gilze naar de hervormde kerk in Chaam. De katholieken die de dominee zagen lopen, zeiden: ‘Daar komt die Geus weer langs!’. Het woord Geus was in de middeleeuwen een niet zo positief bedoelde geuzennaam voor protestanten.

Foto: Björn Snelders

Café De Hooikar hoort bij dit gebied. Tot 1891 runde Jaoneke van den Ouweland het – toen nog – boerencafeetje annex tolhuis aan de Maastrichtsebaan. Het lag daarmee aan een belangrijke handelsroute tussen Breda en Maastricht, waar veel handelsreizigers passeerden. De weg was ter hoogte van café De Hooikar verhard met keien en daarvoor moesten reizigers tol betalen. In 1891 verhuisde Jaoneke naar Gilze, waar hij een nieuw café opende aan de Alphensebaan. De naam De Hooikar nam hij mee. Bijzonder: bij dit ‘nieuwe’ café kun je nog steeds terecht. Het is de oudste horecagelegenheid van Gilze en wordt al vijf generaties door de familie Van den Ouweland gerund.

En het oude boerencafeetje? In de volksmond werd dat nog lang ‘Jaonekes Ouw Huis’ genoemd. Van het oude café is nu helaas niets meer te zien.

Foto: Björn Snelders