Ommetje Klein Heike

Het kerkdorp Gilze heeft een krans van buurtschappen om zich heen. De Langereit is daar een prachtig voorbeeld van. De naam Langereit komt al voor in het cijnsboek van 1456. Reit of rijt is een zeer oude naam voor een kleine, natuurlijke waterloop. Langereit betekent dus letterlijk: lange waterloop. Enkele voormalige boerenhoeven daar stammen uit het begin van de 18e eeuw. Westelijk van de buurtschap ligt een groot boscomplex met o.a. het Prinsenbos. Deze bossen zijn in oorsprong aangeplant voor houtwinning en de jacht. Nu vormen ze een prachtig natuurgebied.

Het Prinsenbosch ligt ingeklemd tussen het St. Annabos en de Chaamse bossen. Het was, in een ver verleden, in het bezit van de heer van Breda. Verscholen in de rand van dit bos begon de Duitse bezetter in het voorjaar van 1941 met de bouw van een groot aantal legeringsgebouwen in de vorm van landhuizen. Na de oorlog zijn deze gebouwen overgegaan naar de Koninklijke Luchtmacht. In 1993 is op het voormalige luchtmachtterrein het Asielzoekerscentrum Gilze gevestigd. Het is nog steeds één van de grotere opvanglocaties in Nederland.

De Wouwer Lei is hier opgesloten in het strakke keurslijf van een waterloop naast de weg. De oorspronkelijke Wouwer Lei (topografische kaart uit 1868) is er amper in te herkennen. Een wouwer is een visvijver. De heer van Breda had hier in de buurt een paar wouwers. Deze vijvers bezorgden hem vis voor zijn keuken. In de jaren vijftig van de vorige eeuw zaten in de toenmalige beek nog volop modderkruipers en stekelbaarsjes. De loop voert het water naar de Mark in Breda, waarna hij uiteindelijk in het Volkerak terecht komt. Vroeger kon het afvoeren van water niet snel genoeg gebeuren. Nu probeert men het water met behulp van stuwen juist zo lang mogelijk in het gebied te houden.

Deze kweker van fruitbomen en kleinfruit is gespecialiseerd in de kweek van oudhollandse rassen zoals ‘de Glorie van Holland’. De kwekerij ligt aan de de Hoogstraat. De oorspronkelijke zandbaan is door de Duitse bezetter in 1941 verhard en speelde een belangrijke rol bij het vervoer tussen het legerkamp en de vliegbasis.

De grote ruilverkaveling, die in 1966 van start ging, heeft dit gebied ingrijpend veranderd. Deze ruilverkaveling diende vooral de verbetering van de agrarische bedrijfsvoering.

De Oude Schouten Hofstad is een langgevelboerderij. Een cultuurhistorische hoeve met schuur, schop en karschop, akkers met oude gewassen, bloemenborders, houtwallen en waterpoel. De geschiedenis van het erf gaat terug tot voor 1450.

De naam van dit eetcafé verwijst naar een voormalige eigenaar. Het café stamt uit 1913 en is een bekende pleisterplaats tussen Gilze en Chaam.