Ommetje Vijf Eiken

Waar de weg Breda–Tilburg die van Oosterhout–Gilze kruiste, staat al eeuwenlang herberg en boerderij ‘De Vijf Eiken’. Ze was een pleisterplaats langs beide verkeerswegen en het enige contactpunt, dat het heidorpje Rijen met de grote wereld bezat. De herberg heeft in de loop der eeuwen veel stormen getrotseerd. Op 30 juli 1943 vloog op minder dan 100 meter afstand een munitietrein van 28 wagons de lucht in. De schade aan het pand was enorm. Na wederopbouw deed het pand nog lang dienst als café en restaurant. De nabijgelegen manege draagt dezelfde naam.

In 25 februari 1870 werd voor het eerst melding gemaakt van een steenfabriek. De ruime aanwezigheid van goede leem in de kuilen zo’n 200 á 300 meter westelijk van de Vijf Eiken, bracht de bewoners op het idee om er bruikbare stenen van te maken. Dat begon op nogal onbeduidende schaal. Toch zouden volgens de overlevering de stenen voor de eerste parochiekerk van Rijen of de daaraan voorafgaande kapel (1464), uit deze leemkuilen afkomstig zijn. Het laatste gebouw waarin de stenen werden vervaardigd is nu eigendom van een meubelgroothandel.

Het vraagt veel fantasie om je op deze plaats een enorm legerkamp in te denken. Toch verwijzen een eenzaam straatnaambordje met het opschrift Kampstraat en een stuk open heideveld naar dat kamp. Rond 1830 waren hier zo’n 15.000 soldaten gelegerd in een kamp zo groot als een toenmalige stad. Breda had toen bijvoorbeeld ongeveer 12.000 inwoners. Hoe het zover kwam? Na de nederlaag van Napoleon bij Waterloo (1815), werden Nederland en België samengevoegd. Zo ontstond als noordelijke buffer tegen Frankrijk het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, met Willem I als koning. Maar al na vijftien jaar kwamen de Belgen in opstand; zij wilden zich afscheiden. Daar voelde Willem I weinig voor en daarom bracht hij vanaf 1830 50- tot 60.000 militairen in Brabant samen, klaar om België binnen te vallen. De hoofdmacht lag in het kamp bij Rijen. In bijna 1400 tenten werden de 15.000 soldaten hier gehuisvest. Nog altijd wordt het gebied als oefenterrein gebruikt door de landmacht.

Deze naam is ontstaan omdat de boerenzonen uit Molenschot langs deze weg hun brood gingen verdienen in de leerfabrieken van Rijen.

Op een deel van het zogenaamde Kamp van Rijen, richtte in 1925 de Rotterdamsche Bond van Lichamelijke Opvoeding een kamp in voor kinderen en volwassenen uit Rotterdam. Er woonden in de stad veel kinderen in flats die niet genoeg in de buitenlucht kwamen en waarvoor de artsen frisse lucht voorschreven. In het eerste jaar konden de ene week 500 jongens en de tweede week 550 meisjes ontvangen worden. Allemaal ‘bleekneusjes’ uit de hoogste klassen van de lagere scholen. Een deel van de oude gebouwen vindt u nog terug op het terrein waar nu Recreatiepark D’n Mastendol is gevestigd.

Tijdens de wandeling zult u eikvarens, hulst, kamperfoelie, vogelkers, hulst en allerlei andere planten en struiken aantreffen. Wat bomen betreft, zijn het vooral de beuk, eik, den, berk en vlier. Op de open heide is erg veel bedrijvigheid van bijen en vliegen. De veldleeuwerik is daar ook te zien en te horen.