Ontdek de Duiventoren

In oude cijnsboeken (belasting) van Gilze en Rijen uit 1533, 1549 en 1726 staat onder andere: ‘by den Steenoven’, ‘inde Heystrate omtrent den Steenoven’ en ‘Akkerlands omtrent den Steenoven, den Heijakker’. Deze toponiemen wijzen op de aanwezigheid van ovens in Rijen waar stenen gebakken en gedroogd werden en waar dus leem in de buurt aanwezig was. Het bakken van stenen gebeurde vroeger in een veldsteenoven, die ter plaatse werd ingericht. Het was niet zo dat er het hele jaar door stenen werden gebakken, maar alleen als ze nodig waren. En dat was veelal voor eigen gebruik.

Tekening van de kerk Maria Magdalena door Maas van Altena rond 1790 Collectie: Heemkring Molenheide

Wilhelminaplein Vóór de winkels liggen vier tegels met gedichten (2011). Opdrachtgever was de kunstcommissie en de uitvoering is gedaan door leerlingen van beeldhouwer Adriaan Seelen. De gedichten zijn van Judith Herzberg, Hendrik Marsman, K. Michel en Bert Schierbeek.

De panters (2007) Eén panter (de zoon) staat in de Hoofdstraat, kijkend naar de andere panter die met de overige elementen van het kunstwerk op het Architect Aartsplein staat. De panters moeten zo de nieuwe wijk en de oude kern bij elkaar brengen. De panters zijn gemaakt door Anet van de Elzen, kunstenares uit Amsterdam, de spelelementen zijn bedacht door Sybolt Meindertsma.

Karel Koopman (1984) Dit beeld is een herinnering aan de grotendeels verdwenen schoen- en leerindustrie in Gilze en Rijen. Het beeld is een geschenk van de ondernemers resp. van het Gilze-Rijens Industrieel contact (GRIC), aan de gemeente en haar inwoners.

Rijksmonument In 1926 werd naast de Maria Magdalenakerk in Rijen een nieuwe pastorie gebouwd. Het gebouw werd ontworpen door architect A. Zoomen uit Oosterhout. De fundering van de eerdere pastorie werd gebruikt voor de nieuwbouw. In het begin van de zeventiger jaren van de twintigste eeuw verkocht de parochie het pand aan de gemeente. Die bracht er de muziekschool in onder, totdat die in 1985 naar Cultureel Centrum De Boodschap verhuisde. Sinds die tijd is de pastorie weer eigendom van de parochie en doet het pand dienst als parochiecentrum.

Foto: Dion Ernest (Wikipedia)

Liefdesgedicht Je hebt de dingen niet nodig om te kunnen zien. De dingen hebben jou nodig om gezien te worden. K. Schippers (pseudoniem).

Foto: Claude Poppelaars

Gemeentelijk monument Parochie H. Geest, Rooms Katholiek

Uit Luikse geschriften weten we dat er in Rijen in 1464 een kapel gebouwd werd. De patroonheilige is Maria Magdalena. Zij is in het bisdom Breda uniek als patrones van een kerk. In 1483 werd de kleine kapel gesloopt en vervangen door een kerkgebouw. In 1518 was er al sprake van een eigen zelfstandige parochiekerk. Tot 1906 is het oude kerkje in gebruik gebleven als parochiekerk. Rond 1900 werd duidelijk dat de parochiekerk te klein was. De parochiegemeenschap telde toen ongeveer 1.400 leden. Op de plaats van het oude kerkje werd een grote neo-gotische kerk gebouwd. De stenen van het oude kerkje werden verwerkt in de fundering van de nieuwe kerk (1906). Architect is J.H.H. van Groenendaal, ’s-Hertogenbosch. In 2004-2005 heeft de parochiegemeenschap van Rijen de kerk opgeknapt en opnieuw ingericht. In 2006 bestond de Maria Magdalenakerk 100 jaar.

parochieheiligegeest.nl

Bij de sloop van een voormalige brouwerij ten behoeve van de bouw van de nieuwe Rabobank in Rijen werd een waterput gevonden. Deze brouwerij lag aan de Hoofdstraat in Rijen. De put dateert uit de jaren 1600-1700 en werd gebruikt door eigenaren van de brouwerij, de familie Brouwers. De steunbalken en het deksel zijn niet authentiek, maar zijn om praktische redenen door de architect aangebracht.

Foto: Claude Poppelaars

Natuurgebied De Duiventoren is het natuurgebied dat zich bevindt ten zuidwesten van Dongen en zich uitstrekt tot op het grondgebied van Rijen. Het terrein is in bezit van Staatsbosbeheer. Een deel van het gebied staat ook wel bekend als Het Moerken, aangezien hier van 1600-1800 turf werd gewonnen. Dit terrein is nog steeds erg drassig. De naam heeft het gebied mogelijk te danken aan Willem van Duivenvoorde (1290 - 1353), die in de 14e eeuw dit bos bezat. Bij een nabijgelegen boerderij heeft zich ook een duiventoren bevonden. De oorspronkelijke duiventoren, behorende bij de verbrande hoef, waar vroeger het kasteel van de heren van Dongen heeft gestaan, was in 1744 al in vervallen staat. Door onder meer de aanleg van het Wilhelminakanaal (1919) werd dit terrein van het huidige natuurgebied afgesneden. Wel is in het gebied nog een grachtenstelsel te vinden. Hieromheen zijn legenden gevormd aangaande een roofridder die er gehuisd zou hebben, er zijn geen aanwijzingen voor enige waarheid in dat verhaal.

Colombier (2004) De witte duiventoren staat in schril contrast met het donkere water en de bomen. Als een totempaal staat de Colombier (duiventil), ontworpen door Robbrecht & Deam architecten, in zijn omgeving. Opgebouwd uit blokken van zacht kalk-zandsteen heeft de duiventoren met zijn ongelijke structuur een natuurlijke uitstraling. Geen vlakke muren, geen kil beton, maar een schijnbaar willekeurige stapeling van stenen. Hiermee zijn allerlei hoeken, kanten en gaten gecreëerd, waardoor duiven en andere vogels een onderkomen kunnen vinden.

Een plek waar u tot rust kunt komen. Een plek waar eigenlijk niets is. Tussen drie stukken muur in het Corsicaanse dennenbos vindt u zo’n plek. Onder uw voeten ligt niets dan zand. De muren schermen deze contemplatieve plek af van de buitenwereld. Voor het ontwerp en de bouw van de muren gebruikte Frank Bezemer de bijzondere techniek van Le Roy. Hierbij wordt alleen afgedankt materiaal van bouwvakkers en stratenmakers gebruikt. Het resultaat is opmerkelijk en de ongelijke structuur die ontstaat, biedt allerlei vogels een plaats om te nestelen.

frankbezemer.nl

Paul Gregoire (1981) natuursteen Dit kunstwerk op de voorgevel van het gemeentehuis stellen de kardinale bestuursdeugden en de bestaansbronnen (landbouw en nijverheid) voor.

Foto: Claude Poppelaars

Herman Gorter (2012) De gevelgedichten in de gemeente Gilze en Rijen was een idee van de plaatselijke kunstcommissie met als doel poëzie voor een breed publiek toegankelijk te maken.

De stille weg De stille weg de maannachtlichte weg - de boomen de zoo stil oudgeworden boomen - het water het zachtbespannen tevreeë water. En daar achter in ‘t ver de neergezonken hemel met ‘t sterrengefemel.

Foto: Claude Poppelaars

Dhr. Mutsaers (1975) brons Bij de opening van de nieuwe kazerne schonk de brandweer dit beeld aan de gemeente. Het symboliseert een oproep tot actie in een noodsituatie.

Vanaf station Gilze-Rijen takte een stamlijn (1969) af richting het noorden naar het industriegebied De Vijf Eiken. Er kwam dagelijks een trein uit Tilburg. Goederen met enkele gesloten wagens met witgoed en soms een lange rij wagens met Peugeots. Tot 1991 was de aanvoer redelijk, maar toen stopte Bauknecht het vervoer per spoor en bij Gefco nam het daarna snel af. Twee jaar later werd de stamlijn gesloten. Er bestonden plannen om de spoorlijn om te bouwen voor het lightrail-concept, maar uiteindelijk werd de spoorlijn pas in 2010 opgebroken.