Over Kamp Rijen van Koning Willem I

Wilhelminaplein Vóór de winkels liggen vier tegels met gedichten (2011). Opdrachtgever was de kunstcommissie en de uitvoering is gedaan door leerlingen van beeldhouwer Adriaan Seelen. De gedichten zijn van Judith Herzberg, Hendrik Marsman, K. Michel en Bert Schierbeek.

Dhr. Mutsaers (1975) brons Bij de opening van de nieuwe kazerne schonk de brandweer dit beeld aan de gemeente. Het symboliseert een oproep tot actie in een noodsituatie.

In 25 februari 1870 werd voor het eerst melding gemaakt van een steenfabriek. De ruime aanwezigheid van goede leem in de kuilen zo’n 200 á 300 meter westelijk van de Vijf Eiken, bracht de bewoners op het idee om er bruikbare stenen van te maken. Dat begon op nogal onbeduidende schaal. Toch zouden volgens de overlevering de stenen voor de eerste parochiekerk van Rijen of de daaraan voorafgaande kapel (1464), uit deze leemkuilen afkomstig zijn. Door allerlei problemen in de baksteenindustrie heeft steenfabriek “De Vijf Eiken” in 1992 de deuren moeten sluiten. Het laatste gebouw waarin de stenen werden vervaardigd is nu eigendom van een meubelgroothandel.

Meer dan honderd jaar lag aan deze Rijksweg Café Planken Wammes (1842). De laatste eigenaar was Dick van den Berg, maar die stond niet zelf achter de bar. In 1983 is het café gesloten en daarna afgebroken. Inmiddels ligt daar de Outdoorwinkel en Caravan Showroom Linberg van de familie Van den Berg.

Het vraagt veel fantasie om je op deze plaats een enorm legerkamp in te denken. Rond 1830 waren hier zo’n 14.000 soldaten gelegerd in een kamp zo groot als een toenmalige stad. Breda had toen bijvoorbeeld ongeveer 12.000 inwoners. Hoe het zover kwam? Na de nederlaag van Napoleon bij Waterloo (1815), werden Nederland en België samengevoegd. Zo ontstond als noordelijke buffer tegen Frankrijk het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, met Willem I als koning. Maar al na vijftien jaar kwamen de Belgen in opstand; zij wilden zich afscheiden. Daar voelde Willem I weinig voor en daarom bracht hij vanaf 1830 50- tot 60.000 militairen in Brabant samen, klaar om België binnen te vallen. De hoofdmacht lag in het kamp bij Rijen. In bijna 1.400 tenten werden de 14.000 soldaten hier gehuisvest. Nog altijd wordt het gebied als oefenterrein gebruik door de landmacht.

kamprijen.nl

Het woord ‘poosplaatsen’ is bedacht door Pien Storm van Leeuwen uit Chaam die in 2020 is overleden. Deze dichteres en beeldend kunstenares kwam in 2000 op het idee (Project Rabobank) om in steen gebeitelde gedichten van haarzelf en anderen op zorgvuldig gekozen plekken in de nabije natuur neer te leggen. Gedichten, met een historische en verdiepende lading, die passanten uitnodigden om even stil te staan, zich te verpozen met poëzie. Vandaar: poosplaats.

Hier liep de mens naar werk langs hei en bos voor brood waar nu verstild kijken nog militaire stappen kan horen voor al wie het verleden telt.

Kees van Meel

Op een deel van het zogenaamde Kamp van Rijen, richtte in 1925 de ‘Rotterdamsche Bond van Lichamelijke Opvoeding’ een kamp in voor kinderen en volwassenen uit Rotterdam. Er woonden in de stad veel kinderen die niet genoeg in de buitenlucht kwamen. De artsen schreven hen frisse lucht voor. In het eerste jaar konden de ene week 500 jongens en de andere week 550 meisjes ontvangen worden. Allemaal ‘bleekneusjes’ uit de hoogste klassen van de lagere scholen. Een deel van de oude gebouwen vindt u nog terug op het terrein waar nu Recreatiepark D’n Mastendol is gevestigd.

Kampstraat De straat die nu deels Atalanta heet, heeft een turbulente geschiedenis achter de rug. De Duitse bezetter bouwde tijdens de Tweede Wereldoorlog, in de Kampstraat, op loopafstand van vliegveld Gilze-Rijen, een twaalftal bunkers. Hier werd het eigen Luftwaffe-personeel ondergebracht. De bunkers werden in boerderijstijl gebouwd en zo gecamoufleerd dat ze vanuit de lucht niet opvielen. Aan de rechterkant stonden de huizen voor mannelijk personeel en aan de linkerkant de huizen voor de dames, de “Blitzmädeln”. Dat personeel was werkzaam op het vliegveld. Van de 12 bunkers is er nog één exemplaar over. Het wordt nog altijd gebuikt als woonhuis.